Böbrek Üstü Bezi Kanseri (Feokromositoma) Belirtileri, Nedenleri ve Ameliyatı

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma), böbreklerin hemen üzerinde yer alan bezlerin merkezinden kaynaklanan, kontrolsüz şekilde adrenalin ve noradrenalin üreterek kan dolaşımına katan nadir bir tümördür. Feokromositoma tedavisi, damarları genişleterek tansiyonu güvenli sınırlara çeken özel bir medikal hazırlık sürecinin ardından, tümörlü dokunun uzman ürolojik cerrahi müdahalelerle vücuttan tamamen çıkarılması esasına dayanır. Aşırı stres hormonu salınımı nedeniyle hayati tehlike yaratan ani yüksek tansiyon atakları, şiddetli çarpıntı ve terleme ile kendini gösteren bu kitleler, günümüzde çoğunlukla kapalı (laparoskopik) veya robotik cerrahi teknikler kullanılarak kalıcı biçimde ve güvenle temizlenebilmektedir.

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) ile paraganglioma arasındaki temel farklar nelerdir?

Vücudumuzda tehlike anlarında devreye giren sempatik sinir sistemi ağı bulunur. Böbrek üstü bezinin iç kısmındaki hormon üreten hücreler de aslında bu devasa ağın bir parçasıdır. Eğer hormon üreten bu kitle böbrek üstü bezinin tam kalbinde, yani kendi anatomik yuvasında gelişirse buna feokromositoma adı verilir. Ancak sinir sisteminin diğer bölgelerindeki, böbrek üstü bezi dışında kalan sinir düğümlerinden kaynaklanan benzer kitleler de vardır. Bunlara ise paraganglioma denmektedir. Bu iki oluşum mikroskop altında birbirine çok benzese de vücuttaki yerleşim yerleri açısından birbirlerinden tamamen ayrılırlar.

Hastaların çok büyük bir bölümünde kitle doğrudan böbrek üstü bezinin içinde yerleşir. Geriye kalan küçük bir grupta ise boyun, göğüs kafesi veya karın boşluğunun derinliklerindeki diğer sinir düğümlerinde ortaya çıkabilir. Böbrek üstü bezi dışında gelişen tümörlerin bazıları tamamen sessiz kalıp hiçbir hormon üretmezken, böbrek üstü bezinin içindekiler çok aktif birer hormon fabrikası gibi çalışırlar. Kana sürekli olarak güçlü stres hormonları pompalayarak vücudu sürekli bir panik, stres ve yüksek tansiyon halinde tutarlar.

Tümörlerin ürettiği ve kana karışan başlıca hormonlar şunlardır:

• Adrenalin
• Noradrenalin
• Dopamin

Bu hormonların kandaki aşırı yüksekliği, hastanın sürekli olarak çarpıntı hissetmesine, terlemesine ve açıklanamayan baş ağrıları çekmesine neden olmaktadır.

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) boyutunun küçük olması tehlikenin az olduğu anlamına mı gelir?

Tıbbi durumlarda genel bir algı olarak vücuttaki bir kitle ne kadar küçükse yarattığı tehlikenin de o oranda az olduğu düşünülür. Fakat bu özel tümör türünde, insan fizyolojisinin şaşırtıcı bir cilvesi olarak durum tam tersi bir işleyiş gösterebilir. Tümörün boyutunun büyümesi, hastanın yaşadığı krizlerin şiddetiyle her zaman doğru orantılı olarak ilerlemez. Hatta küçük boyutlu tümörler, çoğu zaman hastayı çok daha büyük hayati risklerle karşı karşıya bırakabilir.

Büyük çaplı kitleler, kendi içlerinde çok gelişmiş bir damar ve doku yapısına sahiptirler. Bu kitleler, ürettikleri aşırı miktardaki hormonu doğrudan kana vermek yerine, önce kendi içlerinde depolayıp bir kısmını parçalayarak etkisiz hale getirebilme yeteneğine sahiptir. Dolayısıyla devasa boyutlara ulaşmış bir tümör, kan dolaşımına tahmin edilenden çok daha az aktif hormon sızdırabilir. Ancak kitle küçük olduğunda, bu iç depolama ve hormonları parçalama mekanizması henüz gelişmemiştir. Küçük tümörler, ürettikleri son derece güçlü stres hormonlarını hiçbir engelle karşılaşmadan ve süzgeçten geçirmeden doğrudan kan dolaşımına boşaltırlar. Bu durum hastanın aniden ortaya çıkan, çok şiddetli ve kontrol edilmesi güç tansiyon atakları yaşamasına neden olur.

Küçük tümörlerin kana doğrudan pompaladığı hormonlar sebebiyle ortaya çıkabilecek hayati riskler şunlardır:

• Kalp krizi
• Kalp ritim bozuklukları
• Beyin kanaması
• Böbrek yetmezliği

Bu sebeple, ultrason veya tomografi sonucunda kitlenin henüz çok küçük olduğunun görülmesi, ortadaki tehlikenin azaldığı gibi bir yanılgı yaratmamalı, tedavi planlaması aynı ciddiyetle sürdürülmelidir.

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) gelişiminde genetik yatkınlığın veya ailenin rolü var mıdır?

Geçmiş yıllarda bu rahatsızlığın çoğunlukla tamamen tesadüfi olarak altta yatan hiçbir belirgin sebep olmaksızın ortaya çıktığı düşünülmekteydi. Fakat modern tıbbın genetik bilimiyle birleşerek kat ettiği muazzam mesafe, durumun hiç de böyle olmadığını ortaya koymuştur. Günümüzde artık biliniyor ki bu vakaların yaklaşık dörtte biri doğrudan doğruya aileden miras alınan genetik bir bozukluğun sonucunda meydana gelmektedir. Bu son derece yüksek bir orandır ve hastalığın teşhisinde ailenin tıbbi geçmişinin ne kadar hayati bir rol oynadığını göstermektedir.

Özellikle genç yaşta bu tümörle karşılaşanlarda, her iki böbrek üstü bezinde birden tümör gelişenlerde veya aile üyelerinde benzer hastalıklar görülenlerde genetik geçiş şüphesi çok güçlüdür. Genetik yatkınlığın tespiti sadece bu tümörün değil vücutta gizli kalmış olabilecek diğer tehlikelerin de erkenden bulunması için kritik bir fırsat sunar. Örneğin belirli bir gen mutasyonu taşıyan kişilerde bu tümörle eş zamanlı olarak böbrek dokusunun kendi içinde de tehlikeli hücre değişimleri başlama riski oldukça yüksektir. Bu yüzden ürolojik değerlendirme sırasında sadece böbrek üstü bezi değil böbreğin kendisi de milimetrik olarak taranır.

Hastalığa zemin hazırladığı bilinen başlıca genetik sendromlar ve mutasyonlar şunlardır:

• MEN-2 sendromu
• Von Hippel-Lindau sendromu
• Nörofibromatozis Tip 1
• Fumarat hidrataz gen mutasyonları

Bu sebeple, ailesel bir bağ saptandığında hastanın birinci derece yakınlarının da genetik danışmanlık sürecine dahil edilmesi, erken teşhis açısından vazgeçilmez bir tıbbi gerekliliktir.

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) şüphesi durumunda teşhis koymak için hangi testler yapılır?

Bir hastada bu özel tümörden şüphelenildiğinde, doğrudan filmler çekip tümörü aramadan önce yapılması gereken çok daha önemli bir adım vardır: Tümörün vücutta bıraktığı kimyasal parmak izini bulmak. Bu tümörler sürekli hormon ürettikleri için, bu hormonların parçalanmış artıkları vücut sıvılarında birikir. Teşhisin ilk ve en güvenilir yolu, bu hormon artıklarını detaylı bir şekilde analiz etmektir.

Bunun için en sık başvurulan yöntem 24 saat boyunca biriktirilen idrarda yapılan analizdir. Hastanın bir gün boyunca idrarını özel koşullarda, karanlık ve serin bir ortamda toplaması istenir. İdrar, içine eklenen koruyucu maddelerle asitli tutularak hormon artıklarının bozulması engellenir. Böylece böbreklerden süzülen stres hormonlarının miktarı net bir şekilde ölçülebilir. Eğer ailede bu hastalık varsa veya daha kesin bir sonuca hızlıca ulaşılmak isteniyorsa, idrar testi yerine doğrudan kandan alınan örneklerle hormon ölçümleri de yapılabilir. Kan testleri, tümörün anlık aktivitesini gösterme konusunda son derece hassas sonuçlar sunar.

Ancak bu testlerin güvenilirliğini bozan ve sonuçları tamamen yanıltan pek çok dış faktör bulunmaktadır. Laboratuvar ölçümleri öncesinde hastanın günlük yaşamında tükettiği birçok madde testi hatalı çıkarabilir.

Test sonuçlarını doğrudan etkileyebilecek ve öncesinde kesilmesi gereken maddeler şunlardır:

• Antidepresan ilaçlar
• Burun açıcı soğuk algınlığı ilaçları
• Bazı tansiyon ilaçları
• Ağrı kesiciler
• Kafeinli içecekler
• Alkol

Bu maddelerin kullanımı, kişi tamamen sağlıklı olsa bile testlerin hastaymış gibi pozitif çıkmasına veya tam tersi kitle varken sağlıklıymış gibi görünmesine neden olabilir. Bu nedenle testlerden önceki hazırlık süreci, en az testin kendisi kadar büyük önem taşır.

Kan ve idrar testleriyle doğrulanan böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) vücutta nasıl bulunur?

Vücutta aşırı miktarda stres hormonu dolaştığı laboratuvar testleriyle kesin olarak kanıtlandıktan sonra, hekimin önündeki asıl görev bu hormonların üretim merkezini, yani tümörün nerede saklandığını haritalandırmaktır. Bunun için tıp dünyasının elindeki en güçlü silahlar, ileri düzey teknolojik görüntüleme sistemleridir.

İlk adımda genellikle bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans (MR) görüntüleme kullanılır. Böbrek üstü bezinde bir kitle saptandığında, bunun basit, zararsız bir yağ bezesi (adenom) mi yoksa tehlikeli bir hormon fabrikası mı olduğunu anlamak gerekir. Tomografide hastaya verilen özel boyalı maddenin kitleye nüfuz etme ve oradan geri çekilme hızı incelenir. Bu tümörler, boyayı içlerinde tutma özellikleri sayesinde kendilerini kolayca ele verirler. MR görüntüleme ise radyasyon yaymadığı için özellikle hamilelerde ilk tercih edilen yoldur ve bu tümörler MR ekranında diğer dokulara göre çok parlak, adeta yanan bir ampul gibi belirgin bir renk tonuna sahip olurlar.

Ancak bazen kitle böbrek üstü bezinde değil de vücudun çok farklı yerlerindeki sinir dokularında gizlenmiş olabilir. Bazen de gözle görülemeyecek kadar küçük olabilir. Bu gibi durumlarda nükleer tıbbın sunduğu çok daha gelişmiş iz sürme yöntemleri devreye sokulur. Tümör hücrelerinin hormonları içine çekme konusundaki açlığı kullanılarak, özel radyoaktif maddelerle işaretlenmiş sıvılar hastaya verilir ve tümörün bu sıvıları yutarak parlaması beklenir.

Teşhisin kesinleşmesinde ve yer tespitinde kullanılan başlıca görüntüleme yöntemleri şunlardır:

• Bilgisayarlı tomografi
• Manyetik rezonans görüntüleme
• MIBG sintigrafisi
• PET-CT taramaları

Bu cihazların sağladığı milimetrik haritalar, ameliyatı yapacak cerrahın operasyon planını kusursuz bir şekilde oluşturmasını sağlar.

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) ameliyatından önce neden çok özel bir ilaç tedavisine ihtiyaç duyulur?

Hastalığın kesin çözümü tümörün vücuttan cerrahi olarak tamamen uzaklaştırılmasıdır. Ancak teşhis konulur konulmaz hastanın aceleyle ameliyathaneye alınması, tıbbi açıdan yapılabilecek en büyük, hatta ölümcül hatalardan biridir. Bu hastalarda ameliyat öncesi, bazen haftalar süren çok katı ve özel bir ilaç hazırlığı dönemi şarttır. Eğer bu hazırlık yapılmadan doğrudan cerrahiye geçilirse, ameliyat masasındaki hayati tehlike oranları kabul edilemez derecede yüksek seviyelere çıkmaktadır.

Sorunun temel kaynağı, kitlenin kana salgıladığı aşırı adrenalin nedeniyle vücuttaki tüm damarların çok uzun süredir şiddetli bir şekilde büzüşmüş olmasıdır. Damarlar büzüştüğünde kanın akış alanı daralır ve tansiyon tehlikeli boyutlara ulaşır. Ameliyattan önce bu büzüşmüş damar yatağını genişletmek, tansiyonu güvenli sınırlara çekmek ve kalbin ritmini dengelemek zorunludur. Bunun için tıbbın çok kesin kuralları olan bir ilaç sıralaması izlenir.

Tedaviye daima ilk olarak damarları genişleten ilaçlarla başlanması mecburi bir kuraldır. Damarlar tamamen gevşetilip genişletilmeden kalbi yavaşlatan ilaçların kullanılması kesinlikle yasaktır. Aksi takdirde, damarlar dar kalmaya devam ederken kalp yavaşlarsa kan pompalamakta zorlanır ve ani kalp yetmezliği veya şiddetli krizler yaşanır.

Hazırlık sürecinde sırasıyla kullanılan ilaç grupları şunlardır:

• Alfa-blokörler
• Beta-blokörler
• Kalsiyum kanal blokörleri

Bu ilaçlar sayesinde vücudun damar sistemi adeta rahatlatılarak genişletilir ve hastanın bedeni ameliyat sırasındaki olası hormon dalgalanmalarına karşı güçlü bir şekilde korunmuş olur.

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) cerrahisi öncesinde hastalara neden yoğun sıvı takviyesi yapılır?

Ameliyat öncesi damarları genişleten ilaç tedavisine başlandığında, hastanın bedeninde çok ilginç bir fiziksel değişim meydana gelir. Aylarca hatta yıllarca süren yüksek stres hormonu maruziyeti nedeniyle, hastanın damarlarının içi aslında ciddi şekilde susuz kalmıştır. Dışarıdan bakıldığında belli olmasa da daralmış damar yatağının içindeki toplam kan ve sıvı hacmi normal bir insana göre çok daha azdır. Hastanın damar sistemi, suyu çekilmiş dar bir nehir yatağına benzer.

İlaçlarla bu damarlar aniden genişletildiğinde, mevcut olan az miktardaki kan, genişleyen damarları doldurmaya yetmez. Suyun az, yatağın geniş olduğu bu yeni durumda hastanın tansiyonu aniden ve çok şiddetli bir şekilde düşmeye başlar. Özellikle hasta ayağa kalktığında baş dönmesi ve göz kararması yaşanabilir. Daha da önemlisi, ameliyat masasında tümör vücuttan çıkarıldığı o ilk saniyelerde, kana karışan hormon bir anda kesileceği için damarlar tamamen gevşer. Eğer damarların içi sıvı ile dolu değilse, hasta şoka girebilir.

Bunu engellemenin ve ameliyatı güvenli kılmanın tek bir yolu vardır. Ameliyattan önceki günlerde hastanın damar içi hacmini suni olarak doldurmak gerekir.

Bu amaçla hastaneye yatırılan hastalara ameliyat öncesinde uygulanan destekleyici adımlar şunlardır:

• Damar yolundan sürekli serum verilmesi
• Tuz bakımından oldukça zengin diyet uygulanması
• Tansiyon değerlerinin yakın takibi
• Nabız ve kalp ritminin izlenmesi

Böylece genişleyen damar sistemi bol miktarda sıvı ile doldurularak, ameliyat sırasındaki ani tansiyon düşüşlerinin önüne geçilmiş olur ve cerrahi güvenlik en üst düzeye çıkarılır.

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) hastalığının kesin tedavisi için hangi ürolojik cerrahi yöntemler kullanılır?

Hastalığın vücuttan tamamen temizlenmesi ve hastanın sağlığına kavuşması ancak cerrahi müdahale ile mümkündür. İlaç tedavisi ve sıvı takviyesiyle bedeni ameliyata hazır hale getirilen hastalar, modern ürolojinin sunduğu çeşitli cerrahi yöntemlerle ameliyata alınırlar. Geçmişte tek seçenek karın bölgesinde büyük bir kesi açılarak yapılan zorlu ameliyatlar iken, bugün tıp teknolojisinin gelişmesiyle birlikte çok daha konforlu kapalı yöntemler standart hale gelmiştir. Hangi yöntemin seçileceği, kitlenin boyutuna, hastanın vücut yapısına ve hastalığın yerleşim yerine göre büyük bir dikkatle belirlenir.

Kapalı yöntemler (laparoskopi), karın bölgesine açılan birkaç küçük delikten içeriye kamera ve ince aletler gönderilerek yapılan işlemleri kapsar. Bu yöntemler sayesinde ciltte büyük bir yara izi oluşmaz, operasyon sonrası hissedilen ağrı minimum seviyededir ve hasta birkaç gün içinde evine dönebilecek kadar hızlı iyileşir. Kitlenin yerine göre, cerrah işlemi hastanın karın ön duvarından ilerleyerek yapabileceği gibi, hastanın sırt bölgesinden girip iç organlara hiç dokunmadan doğrudan böbrek üstü bezine ulaşarak da gerçekleştirebilir. Eğer tümör devasa boyutlara ulaşmışsa veya çevre organlara sıkıca yapışmış durumdaysa, kapalı ameliyatların yerine klasik açık ameliyatlara da başvurulabilmektedir.

Günümüzde tümörün vücuttan temizlenmesi için tercih edilen başlıca ürolojik cerrahi yöntemler şunlardır:

• Klasik açık cerrahi
• Laparoskopik transperitoneal cerrahi
• Laparoskopik retroperitoneal cerrahi
• Robot yardımlı laparoskopik cerrahi

Cerrah, hastanın genel durumunu ve kitle özelliklerini değerlendirerek en güvenli olan seçeneği büyük bir özenle belirler.

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) tedavisinde robotik cerrahinin kapalı ameliyatlara göre sağladığı avantajlar nelerdir?

Minimal invaziv, yani kapalı ameliyat tekniklerinin tıp dünyasında ulaştığı en zirve nokta robotik cerrahi sistemleridir. Laparoskopik ameliyatlar her ne kadar açık cerrahiye göre devrim niteliğinde olsa da cerrahın ekranda gördüğü görüntü iki boyutludur ve kullanılan aletlerin hareket açısı bir insanın bilek hareketleri kadar serbest değildir. Ancak işin içine cerrahi robotlar girdiğinde kurallar tamamen değişir. Özellikle kitle büyükse, anatomik olarak zor bir bölgedeyse veya hasta aşırı kiloluysa, robotik sistemler üroloji uzmanlarına eşsiz yetenekler kazandırır.

Robotik sistemin kamerası, ameliyat bölgesini insan gözünün görebileceğinden on kat daha büyük, son derece net ve gerçek üç boyutlu (3D) olarak ekrana yansıtır. Cerrah, hastanın yanındaki özel bir konsola oturarak bu devasa görüntü içinde çalışır. Robotun kolları, asla titremeyen ve insan bileğinin dönebildiği açılardan çok daha fazlasına dönebilen özel eklemlere sahiptir. Böbrek üstü bezi vücudun derinliklerinde, büyük damarlara çok yakın bir konumda yer aldığı için bu hassasiyet hayati bir öneme sahiptir. Cerrah, milimetrik hareketlerle damarlara zarar vermeden tümörü çevresindeki dokulardan ayıklayabilir.

Ayrıca genetik geçişli hastalıklarda her iki böbrek üstü bezinde birden tümör bulunabilir. Hastayı ömür boyu dışarıdan hormon ilacı almaya mahkum etmemek için sağlıklı dokuyu koruyup sadece tümörlü dokuyu kesip almak gerekebilir. Robotik cerrahinin mikro düzeydeki hassasiyeti, bu koruyucu ameliyatların çok daha güvenli yapılmasını sağlar.

Robotik cerrahinin hastaya ve cerraha sunduğu başlıca avantajlar şunlardır:

• Gerçek üç boyutlu ve büyütülmüş görüntüleme
• Titremeyen yüksek hareket kabiliyetli kollar
• Büyük damarlar etrafında üstün güvenlik
• Ameliyat sonrası çok hızlı iyileşme süreci
• Sağlıklı dokuyu koruyabilme imkanı

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) ameliyatı sırasında uygulanan dokunmama prensibi nedir ve neden hayat kurtarır?

Feokromositoma ameliyatını dünyadaki diğer tüm cerrahi işlemlerden ayıran, kendine has ve son derece tehlikeli bir karakteri vardır. Bu tümör, ağzına kadar yoğun adrenalin ile dolu hassas bir balon veya bir saatli bomba gibidir. Ameliyat sırasında tümöre dokunulması, aletlerle baskı yapılması veya kitlenin yerinden oynatılması, içindeki bu hormonların saniyeler içinde doğrudan kan dolaşımına boşalmasına neden olur. Kana aniden karışan bu yoğun stres hormonu dalgası, hastanın tansiyonunu anında ölümcül seviyelere fırlatabilir.

Bu felaket senaryosunu engellemek için, ameliyatı yapan üroloji uzmanı “Dokunmama (No-Touch)” olarak adlandırılan çok özel ve zorlu bir cerrahi disiplin uygular. Bu kurala göre, cerrah tümörün etrafındaki yağları ve bağları keserken tümörün kendisine asla dokunmaz ve baskı yapmaz. İşlemin en can alıcı noktası ise, tümörün içindeki kanı vücudun ana sistemine taşıyan damarı bulmaktır. Cerrah, tümörü yerinden oynatmadan önce büyük bir ustalıkla bu ana damarı bulur ve üzerini kliplerle kapatarak keser. O damar bağlandığı an, tümörün vücutla olan tüm biyolojik bağı ve hormon iletim hattı koparılmış olur. Artık kitleye dokunulsa bile hormonlar vücuda yayılamaz.

Tüm cerrahi sürecin merkezinde yer alan bu dokunmama prensibinin temel hedefleri şunlardır:

• Hormon fırtınasını engellemek
• Ani tansiyon fırlamalarının önüne geçmek
• Kalp ritim bozukluklarını önlemek
• Beyin kanaması ve kalp krizi riskini sıfırlamak

Erken damar kontrolü adı verilen bu ustalık gerektiren adım, operasyonun başarıyla sonuçlanmasındaki en kritik eşiktir.

Hamilelik döneminde böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) saptanırsa tedavi süreci nasıl planlanır?

Bir anne adayının hamilelik sürecinde bu tümörle karşılaşması son derece nadir görülen ancak hem annenin hem de bebeğin hayatı açısından büyük riskler barındıran oldukça özel bir durumdur. Vücutta dolaşan yüksek tansiyon ve hormon dengesizliği gebelik sürecini zorlaştırır. Böyle bir teşhis konulduğunda, hekimlerin uygulayacağı tedavi stratejisi gebeliğin hangi ayında olunduğuna göre tamamen farklılık gösterir.

Eğer tümör gebeliğin erken dönemlerinde, yani ilk aylarda saptanmışsa, bebeğin gelişimi henüz anne karnında fazla yer kaplamadığı için cerrahi işlem yapmak nispeten daha güvenlidir. Annenin tansiyonu ilaçlarla güvence altına alındıktan sonra, kapalı ameliyat yöntemleriyle kitle çıkarılarak gebeliğin geri kalanının daha güvenli geçmesi sağlanır. Ancak tümör doğuma yakın aylarda, gebeliğin son dönemlerinde fark edilirse, büyüyen rahim nedeniyle ameliyat alanı çok daralmış olur. Bu aşamada cerrahi işlem doğuma kadar ertelenir ve anne çok yakın bir tıbbi takibe alınarak tansiyonu sıkı bir şekilde ilaçlarla dengede tutulur.

Doğum vakti geldiğinde ise normal (vajinal) doğum yapılması kesinlikle yasaktır. Çünkü normal doğum sırasındaki ıkınmalar ve kasılmalar, tümörü fiziksel olarak sıkarak anne adayının kanına muazzam bir hormon dalgası salgılanmasına neden olabilir. Bu durumu önlemek için sezaryen doğum planlanır. Doğum gerçekleştiği sırada, aynı ameliyat masasında üroloji ve cerrahi ekipleri eş zamanlı olarak devreye girerek kitleyi de temizlerler.

Bu karmaşık tedavi sürecinde yol haritasını belirleyen başlıca faktörler şunlardır:

• Gebeliğin bulunduğu ay
• Bebeğin fizyolojik gelişim durumu
• Annenin kan basıncı stabilitesi
• Tümörün kapladığı alan ve boyutu

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) ameliyatından sonra yoğun bakım sürecinde neler yaşanır?

Cerrahi işlem başarılı bir şekilde tamamlanıp tümör vücuttan dışarı çıkarıldığında, hastanın bedeninde çok şiddetli bir hormonal deprem yaşanır. Yıllarca veya aylarca damarları büzüştüren, tansiyonu yükselten o güçlü hormon kaynağı bir anda yok olmuştur. Üstelik ameliyattan önce verilen damar genişletici ilaçların etkisi vücutta hala devam etmektedir. Tüm bu değişimler üst üste bindiğinde, vücut yeni duruma hemen uyum sağlayamaz.

Hormonun yokluğu ve ilaçların kalıcı etkisi birleşince, hastanın tansiyonunda çok ani ve derin düşüşler yaşanması kaçınılmazdır. Bu durum kalp ve damar sistemini zorlayabilir. Aynı zamanda, tümör varken baskılanmış olan pankreas organı, tümörün gidişiyle birlikte kana kontrolsüzce insülin salgılamaya başlar, bu da kan şekerinin aniden dibe vurmasına neden olur. Tüm bu hayati dalgalanmalar nedeniyle hastalar ameliyattan çıkar çıkmaz normal odalarına gönderilmezler. Vücut sistemleri yeni dengesini bulana kadar özel bir yoğun bakım ünitesinde sıkı gözetim altında tutulurlar. Burada hastalara sürekli olarak sıvı, serum ve gerekirse şeker takviyesi yapılır. Çoğu hasta birkaç gün içinde bu dönemi sorunsuz atlatarak normal odasına geçiş yapar. Hatta ameliyat öncesi şeker hastalığı olan bazı kişilerin insülin ihtiyaçlarının ameliyat sonrası tamamen ortadan kalktığı bile görülmektedir.

Ameliyatın hemen sonrasında yoğun bakım ünitesinde kesintisiz ve büyük bir titizlikle izlenen başlıca değerler şunlardır:

• Kan basıncı
• Kalp ritmi
• Kan şekeri
• Sıvı dengesi

Böbrek üstü bezi kanseri (feokromositoma) tedavisi sonrası uzun dönem takip nasıl olmalıdır ve hastalık tekrarlar mı?

Ameliyat sonrası hastaneden taburcu edilme vakti geldiğinde veya hemen takip eden haftada, kan ve idrar testleri tekrar yapılarak vücuttaki o tehlikeli hormonların tamamen sıfırlandığı teyit edilir. Sonuçların normale dönmesi, cerrahinin hedefine ulaştığının en net göstergesidir. Ancak bu tümör türü doğası gereği oldukça sinsi bir karaktere sahip olabilir. Hastaların çok büyük bir kısmında tümör tamamen temizlense ve hastalık kalıcı olarak tedavi edilse bile, yaklaşık her on hastadan birinde yıllar sonra aynı bölgede veya vücudun bambaşka bir yerinde hastalığın yeniden canlanma ihtimali vardır.

Patolojik incelemelerde bu tümörlerin kesin olarak iyi huylu mu yoksa kötü huylu (kanser) mu olduğunu net bir çizgiyle ayırmak her zaman mümkün olmamaktadır. Kötü huylu olduğunun tek kesin ve değişmez kanıtı, tümörün yıllar sonra akciğer, karaciğer veya kemik gibi başka organlara sıçramasıdır. İşin en dikkat çekici yanı bu tekrarlamaların veya sıçramaların ilk başarılı ameliyattan on hatta yirmi yıl sonra bile ortaya çıkabilmesidir. Bu yüzden tedavi gören hastanın hekimle olan bağı hiçbir zaman tamamen kopmamalı, takip süreci adeta bir yaşam boyu devam etmelidir.

Hastalık ilerleyen yıllarda tekrar ederse, ulaşılabilen tüm kitlelerin yeniden cerrahi yöntemlerle vücuttan temizlenmesi halen en geçerli ve başarılı tedavi yoludur.

Hastalığın geri dönüş riskine karşı uzun dönem takip sürecinde düzenli olarak yapılması gerekenler şunlardır:

• Belirli aralıklarla idrar testleri
• Kan tahlilleri
• Tansiyon ölçümleri
• Fizik muayene
• Radyolojik görüntülemeler

Sıkça sorulan sorular