Prostat Hastalıkları Tedavisi

Prostat hastalıkları; mesane tabanında yer alan prostat bezinin iyi huylu büyümesi, iltihabı veya kanseriyle ilişkili ürolojik sorunlardır; idrar akışında zayıflama ve sık idrara çıkma gibi belirtilerle seyredebilir. Kimi zaman bu hastalıklar hiçbir belirti vermediği ya da şikayetler zamanla geliştiği için hastalar durumu fark etmeyebilir veya kanıksayabilir. Bu rahatsızlıkların tedavisi, güncel ilaç protokollerinden; HoLEP, Rezum ve robotik cerrahi gibi hastalığın türüne göre planlanan, organ işlevleri ile anatomik yapıları mümkün olduğunca korumayı amaçlayan ileri teknolojiye dayalı kapalı cerrahi yöntemlerden gerektiğinde açık operasyonlara kadar geniş bir alanı kapsar. Erkek üreme ve boşaltım sağlığını doğrudan etkileyen bu süreçte, uzman ürolog denetiminde uygulanan modern tanı yöntemleri ve kişiye özel tedavi planları, şikayetleri kontrol altına almayı ve yaşam kalitesini artırmayı amaçlar. Böylece hastaların yaşam kalitesinin artırılması ve mümkün olduğunca önceki sağlık düzeylerine kavuşmaları hedeflenir.

Transüretral Prostat Rezeksiyonu (TURP) Ameliyatı Nedir? Nasıl Yapılır?

Laparoskopik Radikal Prostatektomi Nedir? Nasıl Yapılır ve İyileşme Süreci

Robotik Radikal Prostatektomi Nedir? Nasıl Yapılır ve Avantajları Nelerdir?

Prostat Kanseri Ameliyatı (Radikal Prostatektomi) Nedir? Nasıl Yapılır?

Rezum Tedavisi Nedir? Su Buharı ile Prostat Tedavisi Nasıl Yapılır?

Prostat Büyümesinde HoLEP Ameliyatı Nedir? Nasıl Yapılır ve İyileşme Süreci

Thulium Lazer ile Prostat Enükleasyonu (ThuLEP) Nedir? Nasıl Yapılır?

Açık Prostatektomi Ameliyatı Nedir? Nasıl Yapılır ve İyileşme Süreci

Prostat Nedir ve Vücudumuzda Hangi Görevleri Üstlenir?

İnsan anatomisinde, erkek üreme sisteminin son derece kritik bir parçası olan prostat, yaklaşık olarak bir ceviz büyüklüğünde ve ortalama yirmi gram ağırlığında salgı üreten bir bezdir. Konum olarak idrar kesesinin, yani mesanenin hemen altında yer alır ve idrarı mesaneden alıp vücut dışına taşıyan kanalı bir yüzük gibi çepeçevre sarar. Sahip olduğu bu özel anatomik yerleşim, organda meydana gelebilecek büyüme veya yapısal değişikliklerin doğrudan idrar akışını etkilemesine zemin hazırlar.

Bu küçük ama işlevi büyük organın temel görevi üreme sistemiyle ilgilidir. Erkek üreme hücreleri olan spermlerin canlılığını koruyabilmesi, beslenebilmesi ve sağlıklı bir şekilde taşınabilmesi için gerekli olan meni sıvısının bir kısmını üretir. Üretilen bu sıvı, aynı zamanda spermleri kadın üreme sistemindeki asidik ortamdan koruyarak döllenme ihtimalini artırır. Dolayısıyla sağlıklı bir üreme fonksiyonu için bu salgı bezinin normal işlev göstermesi önemlidir. Yaşın ilerlemesiyle birlikte üreme fonksiyonları geri planda kalsa da prostatta meydana gelebilecek büyüme veya yapısal değişikliklerin idrar akışı üzerine etkileri, anatomik konumu nedeniyle yaşam boyu önemini korur.

Erkeklerde En Sık Görülen Prostat Hastalıkları Nelerdir?

Yaşlanma süreci, genetik yatkınlıklar ve çevresel faktörler zaman içinde çeşitli rahatsızlıkların ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu rahatsızlıklar yapısal, iltihabi veya hücresel boyutta farklılıklar gösterir. Hastalıkların her biri, farklı yaş gruplarında ortaya çıkabilir ve tamamen farklı tedavi yaklaşımları gerektirir.

En sık karşılaşılan rahatsızlıklar şunlardır:

•  İyi huylu büyüme
•  İltihaplanma
•  Kötü huylu tümörler

Bu üç temel sorun, birbirine dönüşmeyen ancak bazen aynı anda bulunabilen tamamen farklı durumlardır. Örneğin iyi huylu prostat büyümesi olan bir kişide zamanla bu durum kansere dönüşmez; ancak her iki hastalık aynı kişide eş zamanlı olarak görülebilir. Bu nedenle yaşanan şikayetlerin hangi hastalığa ait olduğunu belirlemek ve doğru teşhisi koymak büyük bir önem taşır.

İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH) Neden Olur ve Nasıl Gelişir?

İyi huylu prostat büyümesi, tıbbi adıyla “Benign Prostat Hiperplazisi (BPH)”, yaşlanan erkeklerde sık görülen, hücrelerin kanser özelliği taşımaksızın sayıca artması durumudur. Bu durumun temelinde, prostat bezinin yıllar boyunca erkeklik hormonlarının etkisine maruz kalması ve buna bağlı olarak dokuda gelişen doğal değişiklikler yer alır. Farklı yaşlarda görülebilse de, ileri yaşa ulaşan erkeklerin büyük bölümünde ortaya çıkması beklenen doğal bir süreçtir. Vücuttaki temel erkeklik hormonu olan testosteron, prostat dokusu içinde çok daha güçlü bir form olan dihidrotestosterona dönüşür. Bu güçlü hormon, yıllar boyunca hücreleri uyararak onların çoğalmasına neden olurken aynı zamanda yaşlanan hücrelerin doğal yollarla yok olmasını da azaltır.

Hücrelerin bu şekilde sürekli çoğalması sonucunda organın hacmi giderek artar. Ancak sorun sadece bir boyut artışı değildir. Dış kısmı bir kapsülle çevrili olan bu organ, büyüdükçe dışarıya doğru genişlemekte zorlanır ve içinden geçen idrar kanalını daraltmaya başlar. İdrar kanalı daraldıkça, mesane idrarı dışarı atabilmek için normalden çok daha fazla güç harcamak zorunda kalır. Zamanla mesane kasları yorulur, esnekliğini kaybeder ve kalınlaşır. Bu fiziksel sıkışma ve mesanenin yorulması, günlük hayatı derinden etkileyen şikayetlerin temel kaynağıdır. Bu noktada bilinmesi gereken önemli bir husus, yalnızca büyük prostatların değil, nispeten küçük hacimli prostatların da idrar akışını bozabilmesidir. Çünkü bazı prostatlarda büyüme dışarıya değil, doğrudan idrar kanalına doğru gelişir ve bu durum nispeten küçük hacimlerde bile belirgin tıkanıklığa yol açabilir.

İyi Huylu Prostat Büyümesinin Günlük Hayata Yansıyan Belirtileri Nelerdir?

İdrar kanalındaki daralma ve mesanenin bu duruma verdiği tepki, zaman içinde kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren çeşitli belirtilere yol açar. Bu belirtiler yavaş yavaş ortaya çıktığı için pek çok kişi durumu yaşlılığın doğal bir sonucu olarak kabul edip doktora başvurmakta gecikebilir. Ancak bu şikayetler, sosyal yaşamdan uyku düzenine kadar birçok alanı olumsuz etkiler.

Sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

•  Zayıf idrar akımı
•  İdrara başlamada bekleme
•  Kesik kesik idrar yapma
•  İdrar sonunda damlama
•  Gece idrar yapmak için sık sık uyanma
•  Ani idrara sıkışma hissi
•  Sık idrar yapma
•  İdrarı tam boşaltamama hissi
•  İdrar kaçırma

Özellikle geceleri defalarca tuvalete kalkmak, kişinin derin uykuya geçmesini engeller ve ertesi gün sürekli yorgun hissedilmesine neden olur. Gündüzleri ise ani gelen sıkışma hissi, kişiyi evden çıkarken veya seyahat ederken sürekli tuvalet aramaya iter. Sosyal ortamlarda duyulan bu endişe, kişinin psikolojisini yıpratır ve hayatı adeta tuvalet molalarına göre planlamak zorunda bırakır. İdrarı boşaltabilmek için sık ıkınma, zamanla kasık fıtığı ve hemoroid gibi sorunları tetikleyebilir veya mevcut şikayetleri artırabilir. Özellikle ileri yaşta gece uykudan sık sık kalkmak ise düşme ve buna bağlı kırık riskini artırabilir.

Prostat Büyümesi Şüphesinde Teşhis Süreci Nasıl İlerler?

Şikayetlerle bir uzmana başvurulduğunda, atılacak ilk adım hastanın günlük yaşamının ne ölçüde etkilendiğini anlamaktır. Bunun için dünya genelinde standart olarak kabul edilen semptom skorlama anketleri doldurulur. Ardından fizik muayene aşamasına geçilir. Bu muayene, parmakla makattan prostatın değerlendirilmesini içerir. Prostatın boyutu, kıvamı ve yüzey özellikleri hakkında önemli bilgiler veren bu basit muayene, tanı sürecinin temel adımlarından biridir. Aynı zamanda genital organ muayenesi yapılması, idrar kanalının penisteki dış ağzının genişliğinin ve yapısının değerlendirilmesi, ayrıca hemoroid ve kasık fıtığı gibi eşlik edebilecek durumların not edilmesi de önem taşır.

Kullanılan temel testler aşağıdaki gibidir:

•  Kan tahlili
•  İdrar tahlili
•  İdrar akım testi (üroflowmetri)
•  Ultrasonografi (böbrek, mesane ve prostatın değerlendirmesi)
•  İşeme sonrası mesanede kalan idrar miktarının ölçülmesi (PVR)

Kan tahlilinde böbrek fonksiyon testleri ile PSA değerinin değerlendirilmesi esastır. Diyabeti olan hastalarda hem tedavi başarısını hem de sonuçları etkileyebileceği için HbA1c testi de istenebilir. PSA, prostatın hacmi, hastalığın genel durumu ve prostat kanseri olasılığı hakkında önemli ipuçları verir. İdrar akım testi, özel bir bilgisayarlı tuvalete idrar yapılmasıyla gerçekleştirilir ve akışın hızını objektif olarak ölçer. Ultrasonografi ise prostatın boyutunu, hacmini ve mesane içine doğru ne kadar büyüdüğünü; mesanede taş varlığını, prostat büyümesine veya mesanenin tam boşalamamasına bağlı olarak böbreklerde gelişebilecek genişlemeyi ve böbreklerin ne ölçüde etkilendiğini; ayrıca mesane içinde divertikül adı verilen, mesane duvarının dışa doğru baloncuklaşması şeklindeki yapının bulunup bulunmadığını göstermeye yardımcı olur. Bunun yanında, idrar yaptıktan sonra mesanede geride idrar kalıp kalmadığını da değerlendirmeye yarar. Tüm bu bulgular birleştirilerek hastaya en uygun tedavi planı oluşturulur.

İyi Huylu Prostat Büyümesinde Hangi İlaç Tedavileri Kullanılır?

Yapılan değerlendirmeler sonucunda şikayetlerin hafif veya orta derecede olduğu, organın mesaneye henüz kalıcı bir zarar vermediği durumlarda ilk seçenek her zaman ilaç tedavileridir. Bu ilaçlar, hastalığın yarattığı tahribatı durdurmak ve idrar kanalını rahatlatmak amacıyla farklı mekanizmalar üzerinden etki gösterirler.

Kullanılan ilaç grupları şunlardır:

•  Kas gevşeticiler (alfa blokerler)
•  Hormon engelleyiciler (hormonların prostat üzerindeki etkisini azaltan ilaçlar; 5-alfa redüktaz inhibitörleri)
•  Kan akımını artıranlar (PDE5 inhibitörleri)
•  Mesane sakinleştiriciler (antimuskarinikler)

Kas gevşetici olarak bilinen ilaçlar, organın ve mesane boynunun etrafındaki düz kasları gevşeterek kanalı genişletir. Bu ilaçların etkisi birkaç gün içinde başlar ve hasta hızlıca rahatlar. Hormon engelleyici ilaçlar ise daha çok hacmi büyük olan hastalarda tercih edilir. Düzenli kullanımla aylar içinde organın boyutunu küçülterek kanalı fiziksel olarak açarlar. Kan akımını artıran ilaçlar, hem idrar şikayetleri hem de sertleşme sorunu yaşayan erkeklerde her iki problemi de eş zamanlı olarak çözer. Mesane sakinleştiriciler ise özellikle ani sıkışma ve sık tuvalete gitme problemi ön planda olan mesanesi aşırı hassaslaşmış kişilerde kurtarıcıdır.

Prostat Ameliyatı Hangi Durumlarda Kaçınılmaz Hale Gelir?

İlaç tedavileri her zaman yeterli olmayabilir veya zaman içinde etkisini yitirebilir. Bazı durumlarda ise hastalık sinsi bir şekilde ilerleyerek vücuda kalıcı zararlar vermeye başlar. Böyle anlarda cerrahi müdahale artık bir seçenek olmaktan çıkarak tıbbi bir zorunluluk haline gelir.

Ameliyat gerektiren durumlar şunlardır:

•  Hiç idrar yapamama
•  Sondaya bağımlı kalma
•  Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
•  İdrarda sürekli kontrol edilemeyen kanamaların olması
•  Mesane taşı varlığı
•  Böbreklerde ve böbrekle mesane arasındaki kanalda genişleme
•  Mesanede divertikül ve belirgin duvar kalınlaşması gibi yapısal bozuklukların gelişmesi
•  Taşma tipi idrar kaçırma olması
•  İlaç tedavisine rağmen hastanın yaşam kalitesini belirgin bozan şikayetlerin devam etmesi

Eğer idrar kanalı tamamen tıkanırsa ve kişi hiç idrar yapamazsa, acil olarak sonda takılması gerekir. Sondayı çıkarmak için yapılan denemeler başarısız olursa cerrahi tedavi gerekli hale gelir. Ayrıca mesanenin idrarı tam boşaltamaması içeride tortu birikmesine, bu da mesane taşlarına ve inatçı enfeksiyonlara yol açar. En tehlikeli senaryo ise içeride biriken idrarın basıncının geriye, yani böbreklere doğru vurması ve  önce böbreklerde genişlemeye, ardından fonksiyon bozukluğuna ve hatta böbrek yetmezliğine neden olmasıdır. Bu gibi durumlarda vakit kaybetmeden cerrahi planlama yapılmalıdır.

Prostat Büyümesinde Güncel ve Kapalı Cerrahi Yöntemler Nelerdir?

Gelişen teknoloji sayesinde, geçmişte büyük kesilerle yapılan açık ameliyatlar ve kanama riski yüksek olan eski tip kapalı operasyonlar yerini çok daha güvenli, konforlu ve yan etkisi az olan modern yöntemlere bırakmıştır. Aşağıda yer verilen yöntemler üstünlük sırasına göre değil, teknolojik gelişim süreci ve klinik kullanımın evrimi dikkate alınarak sıralanmıştır. Hastanın yaşı, genel sağlık durumu, prostatın büyüklüğü ve elbette hasta beklentileri dikkate alınarak en uygun yöntem titizlikle seçilir.

Güncel cerrahi seçenekler şunlardır:

•  Prostatın açık cerrahisi
•  Prostatın TUR cerrahisi
•  Prostatın laparoskopik cerrahisi
•  Prostatın plazma kinetik/bipolar TUR cerrahisi
•  Prostatın bipolar enükleasyonu
•  Prostatın lazer enükleasyonu (HoLEP, ThuLEP, ThuFLEP)
•  Prostatın robotik cerrahisi
•  Su buharı tedavisi (Rezum)

Bu seçeneklerin her birinin kendine özgü kullanım alanı olmakla birlikte, günümüzde öne çıkan yöntemleri kısaca açıklamak gerekirse;

Plazma kinetik / bipolar TUR yöntemi, özellikle küçük ve orta hacimli prostatlarda sık kullanılan, dokuyu içeriden çıkararak idrar kanalını açan güvenilir ve yaygın bir cerrahi seçenektir.

Lazer enükleasyon, günümüzde devrim niteliğinde bir yeniliktir. Büyüyen iç doku, lazer enerjisi kullanılarak dış kapsülden tamamen sıyrılır. Bu işlem kapalı yolla, yani idrar kanalından girilerek yapılır. Lazerin kan damarlarını etkin şekilde mühürleme özelliği sayesinde kanama ve kan nakli ihtiyacı, diğer birçok kapalı yönteme kıyasla daha düşük olabilir. Dokunun büyük ölçüde çıkarılması nedeniyle, hastalığın yıllar sonra tekrarlama ihtimali klasik TUR yöntemine göre daha düşüktür. Ayrıca sonda kalma süresi de çoğu hastada daha kısa olabilir. Bazı yöntemlerde prostat hacmi cerrahi tercih açısından sınırlayıcı olabilirken, lazer enükleasyon çok geniş bir prostat hacmi aralığında uygulanabilir.

Çok büyük prostatlarda ise açık, laparoskopik veya robot yardımlı basit prostatektomi seçenekleri gündeme gelebilir. Özellikle robotik yardımlı cerrahi, çok büyük prostatlarda ve seçilmiş kompleks hastalarda öne çıkan modern seçeneklerden biridir. Karın duvarına açılan küçük deliklerden girilerek, robotik kollar ve üç boyutlu yüksek çözünürlüklü görüntüleme eşliğinde gerçekleştirilir. Bu yöntem, cerraha derin pelviste daha hassas çalışma imkânı sağlayarak büyümüş prostat dokusunun kontrollü biçimde çıkarılmasına yardımcı olur. Özellikle çok büyük hacimli prostatlarda, mesane taşı veya divertikül gibi eşlik eden sorunların bulunduğu hastalarda etkili bir alternatif oluşturabilir. Açık cerrahiye kıyasla daha küçük kesilerle uygulanabilmesi, kanama miktarının daha az olması, hastanede kalış ve iyileşme sürecinin daha konforlu seyretmesi önemli avantajları arasındadır.

Su buharı tedavisi (Rezum) ise cerrahideki en yeni minimal müdahale yöntemlerinden biridir. Özel bir cihazla prostatın içine sıcak su buharı enjekte edilir. Bu buhar, hücrelerin ölmesini ve zamanla vücut tarafından emilerek prostat dokusunun küçülmesini sağlar. İşlemin en önemli avantajlarından biri, uygun hastalarda genel anestezi gereksinimini azaltabilmesi ve ejakülasyonun korunma olasılığının diğer birçok yönteme göre daha yüksek olmasıdır.

Prostatit (Prostat İltihabı) Nedir ve Nasıl Anlaşılır?

Daha çok ileri yaşta olan BPH ve kanserin aksine, prostatit her yaş grubundaki yetişkin erkekte ortaya çıkabilen, prostat bezinin iltihaplanması veya iltihap benzeri yakınmalarla seyreden bir hastalıktır. Teşhisi ve tedavisi en zorlayıcı rahatsızlıklardan biridir. Bunun sebebi, hastalığın çok farklı şekillerde ortaya çıkabilmesi ve belirtilerin kişiden kişiye büyük değişiklikler göstermesidir. Bazen şiddetli bir enfeksiyon tablosuyla, bazen de hiçbir bakteri saptanmaksızın sadece kronik bir ağrıyla kendini gösterebilir.

Prostatit Hastalığının Çeşitleri ve Belirtileri Nelerdir?

Hastalık, ortaya çıkış şekline ve süresine göre tıbbi olarak farklı gruplara ayrılır. Her bir grubun yarattığı şikayetler ve hastanın yaşam kalitesine etkisi birbirinden belirgin şekilde farklı olabilir.

Hastalığın türleri şunlardır:

•  Akut bakteriyel tip
•  Kronik bakteriyel tip
•  Kronik pelvik ağrı
•  Belirtisiz iltihap

Akut bakteriyel tip, aniden yüksek ateş, titreme, kasık bölgesinde şiddetli ağrı ve idrar yapamama gibi çok gürültülü belirtilerle başlar. Vakit kaybetmeden hastaneye yatış ve damardan antibiyotik tedavisi gerektiren acil bir durumdur. Kronik bakteriyel tipte ise aylar süren, zaman zaman alevlenip zaman zaman yatışan idrar yolu enfeksiyonları görülür. Ancak vakaların büyük çoğunluğunu oluşturan tür, kronik pelvik ağrı sendromudur. Bu grupta yapılan tüm testlere rağmen çoğu zaman bir bakteri veya enfeksiyon bulunamaz. Fakat hasta sürekli olarak testislerde, kasıklarda, alt karın ve makat çevresini içine alan bölgede ya da kasıkla makat arasındaki bölgede (perine) açıklanamayan bir ağrı yaşar. İdrar yaparken yanma, cinsel işlev bozuklukları ve yaşam kalitesinde ciddi düşüş görülür. Sürekli devam eden bu ağrı durumu hastaları psikolojik olarak zorlanabilir ve hatta büyük bir çıkmaza sürükleyebilir.

Prostat İltihabı (Prostatit) Tedavisinde Hangi Yöntemler Uygulanır?

Hastalığın karmaşık doğası, tedavinin de tek bir ilaçla değil hastanın durumuna özel olarak birleştirilmiş birçok farklı yöntemle yapılmasını zorunlu kılar. Özellikle enfeksiyonun olmadığı ağrı sendromlarında sadece antibiyotik kullanmak fayda sağlamaz.

Kullanılan tedavi yöntemleri şunlardır:

•  Antibiyotikler
•  Kas gevşeticiler (alfa blokerler)
•  Ağrı kesiciler
•  Kan akımını artıranlar (PDE5 inhibitörleri)
•  Bitkisel takviyeler
•  Fizik tedavi
•  Psikolojik destek

Eğer testlerde bakteri tespit edilmişse, prostat dokusuna iyi nüfuz edebilen özel antibiyotikler uzun süreli olarak kullanılır. İdrar kanalını ve pelvik bölgedeki kasları rahatlatmak için alfa bloker ilaçlardan faydalanılır. Özellikle kronik ağrı çeken hastalarda, pelvik taban kaslarındaki spazmları çözmek için özel fizik tedavi seansları ve tetik nokta masajları bazen başarılı sonuçlar yaratabilir. Sürekli ağrı çekmenin yarattığı stres ve depresyonla başa çıkmak için ise psikolojik destek ve stres yönetimi teknikleri tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.

Prostat Kanseri Nedir ve Erken Teşhis Neden Çok Önemlidir?

Prostat kanseri, dokudaki hücrelerin genetik yapısının bozularak kontrolsüz ve anormal bir şekilde çoğalmasıdır. Erkeklerde en sık karşılaşılan kanser türlerinden biri olmasına rağmen, neyse ki erken evrede yakalandığında başarıyla tedavi edilebilen bir hastalıktır.

Bu hastalığın en tehlikeli yanı başlangıç aşamasında tamamen sessiz ve sinsi ilerlemesidir. Çünkü kanser genellikle prostatın dış kısımda, kendisini saran kapsüle yakın olan bölgede gelişmeye başlar. Bu nedenle tümör belirli bir büyüklüğe ulaşıp idrar kanalına baskı yapana veya başka organlara yayılana kadar hastada hiçbir ağrı, idrar zorluğu veya kanama gibi şikayet yaratmaz. Belirtiler ortaya çıktığında ise hastalık genellikle tedavi şansının azaldığı ileri evrelere ulaşmış olur. İşte bu sinsi ilerleyiş nedeniyle, hiçbir şikayet olmasa dahi 50 yaşından itibaren her erkeğin düzenli tarama yaptırması önerilir. Ailesinde bu hastalığın öyküsü olanlarda ise taramalar en erken yaşlarda başlanmalıdır.

Prostat Kanseri Taramasında ve Teşhisinde Hangi Modern Yöntemler Kullanılır?

Günümüzde kanser taraması sadece kanda bir değerin yüksek çıkmasına bağlı olarak körlemesine yapılan işlemler olmaktan çıkmış, yerini yüksek teknoloji ürünü akıllı sistemlere bırakmıştır. Taramadaki ilk adım fizik muayene ve PSA adı verilen kan testidir. Muayene, makattan prostatın parmakla yapısının değerlendirildiği dijital rektal incelemeyi içerir. PSA değerinin yaşa, prostat hacmine ve klinik duruma göre beklenenden yüksek bulunması halinde ileri araştırma yapılır. Ancak PSA yüksekliği sadece prostat kanserinde değil, prostat büyümesi veya prostat iltihabı gibi durumlarda da görülebilir. PSA’nın yaşla birlikte artabildiği bilinir ve her yaş grubu için beklenen düzeyler farklılık gösterebilir. PSA değerinin prostat hacmine bölünmesiyle PSA yoğunluğu elde edilir; bu değer de klinik şüphenin değerlendirilmesinde yardımcı olabilir.

Teşhis için kullanılan modern araçlar şunlardır:

•  PSA testi
•  Prostatın multiparametrik manyetik rezonans görüntülemesi (MRG)
•  Prostatın füzyon biyopsi (Hedef odaklı akıllı biyopsi) (makattan veya ciltten örnek alınabilir)
•  Klasik biyopsi (makattan örnek alınır)

Eğer muayenede veya kan testinde bir şüphe görülürse, devreye prostatın multiparametrik MR görüntülemesi girer. Bu ileri teknoloji görüntüleme yöntemi, prostat içindeki hücresel yoğunluk ve kanlanma özelliklerini ayrıntılı biçimde değerlendirerek, klinik olarak anlamlı kanser şüphesi taşıyan yüksek riskli odakları göstermeyi amaçlar. Bu değerlendirmede yüksek riskli alanlar olarak rapor edilen bulgulardan, özellikle PI-RADS 4 ve 5 lezyonlardan, akıllı füzyon biyopsi teknolojisi kullanılarak örnekler alınabilir. Bu yöntemde MR’da belirlenen şüpheli alanların görüntüleri, işlem sırasındaki ultrason ekranına üç boyutlu olarak yansıtılır. Böylece standart alınan örneklerin yanı sıra, şüpheli bölgeden de hedefe yönelik örnekleme yapılır. Günümüzde bu işlem ciltten girilerek de yapılabildiği için enfeksiyon riski, makattan alınan yöntemlere kıyasla belirgin şekilde azalmıştır.

Prostat Kanserinde Kullanılan Güncel Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Hastalığın kesin tanısı laboratuvar incelemesiyle konulduktan sonra, kanserin saldırganlık derecesi, vücuda yayılıp yayılmadığı, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu göz önüne alınarak tamamen kişiye özel bir tedavi haritası çıkarılır.

Güncel tedavi seçenekleri şunlardır:

•  Aktif izlem
•  Açık cerrahi
•  Robotik cerrahi
•  Işın tedavisi (radyoterapi)
•  Hormon tedavisi
•  Yeni nesil hormonal ajanlar
•  Kemoterapi

Eğer kanser çok erken evrede yakalanmışsa ve yavaş ilerleyen, saldırgan olmayan bir yapıdaysa, hastayı ameliyatın veya ışın tedavisinin oluşturabileceği yan etkilerden korumak için “aktif izlem” adı verilen yakın takip protokolü uygulanır. Bu hastaların düzenli muayene, testler, manyetik rezonans (MR) görüntülemeleri ve kontrol prostat biyopsileri ile değerlendirilmeleri gerekir. Bu değerlendirmelerde hastalık ilerlemediği sürece takibe devam edilir. Ancak herhangi bir ilerleme bulgusu gözlendiğinde hastaya ameliyat veya ışın tedavisi önerilir.

Kanser prostat içinde sınırlıysa, cerrahi veya ışın tedavisi gibi küratif tedavi seçenekleri değerlendirilir. Cerrahi tedavide prostatın tamamı ve seminal vezikül adı verilen ek yapılar vücut dışına çıkarılır. Riski yüksek olan bazı hastalarda ayrıca pelvik bölgedeki lenf bezlerinin de çıkarılması önerilebilir. Bu işlem günümüzde açık cerrahi, laparoskopik cerrahi veya robotik cerrahi ile yapılabilmektedir. Robotik cerrahi sistemler arasında en yaygın bilinen platform da Vinci sistemleridir. Robotik cerrahinin sağladığı üç boyutlu yüksek çözünürlüklü görüntüleme ve hassas hareket kabiliyeti sayesinde, uygun hastalarda idrar tutmayı ve cinsel fonksiyonları etkileyen sinir yapılarını korumaya yönelik teknikler uygulanabilir.

Daha önce bu işlemler açık cerrahi ile yapılırken, daha sonra laparoskopik cerrahi de kullanılmaya başlanmıştır. Ancak laparoskopik cerrahi teknik olarak daha zor bir yöntemdir ve günümüzde birçok merkezde robotik cerrahi daha yaygın hale gelmiştir. Bununla birlikte, ışın tedavisi de prostat içinde sınırlı kanserde cerrahiye alternatif etkili bir tedavi seçeneğidir.

Hastalık yayılım göstermiş, yani metastaz yapmış prostat kanserinde ise tümörün büyümesini destekleyen erkeklik hormonunu baskılayan tedavilere geçilebilir. Hastalığın evresine ve biyolojik özelliklerine göre bu tedavilere yeni nesil hormonal ajanlar ve uygun hastalarda kemoterapi de eklenebilir. Bu tedavilerle hastalığın kontrol altında tutulması, sağkalımın artırılması ve yaşam kalitesinin korunması amaçlanır.

Prostat Sağlığını Korumak İçin Hangi Yaşam Tarzı Değişiklikleri Yapılmalıdır?

Hastalıkların tedavisindeki onca teknolojik gelişmeye rağmen, sağlığı korumanın ve olası sorunların önüne geçmenin en güvenilir yolu sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemektir. Günlük alışkanlıklarımızda yapacağımız küçük ama etkili değişiklikler, ilerleyen yıllarda idrar yolları sağlığımızı korumada büyük bir kalkan görevi görür.

Yapılması gerekenler şunlardır:

•  Bol su tüketmek
•  Düzenli egzersiz yapmak
•  Akdeniz tipi beslenmek
•  Kafeini sınırlamak
•  Kilo kontrolü sağlamak
•  Acılı baharatlardan kaçınmak

Günde yeterli miktarda su içmek, mesanenin düzenli çalışmasını sağlar ve içeride bakteri birikmesini önler. Ancak gece uykusunun bölünmemesi için akşam saatlerinde sıvı alımı azaltılmalıdır. Düzenli tempolu yürüyüşler ve egzersizler, pelvik bölgedeki kan dolaşımını hızlandırarak organın sağlıklı kalmasına yardımcı olur. Beslenme alışkanlıklarında ise antioksidan açısından zengin olan domates, nar, brokoli gibi sebzeleri, sağlıklı yağları ve balığı barındıran Akdeniz tipi diyet tercih edilmelidir. Aşırı çay, kahve tüketimi ve acılı, baharatlı yiyecekler mesaneyi tahriş edip şikayetleri artırabileceğinden sınırlı tüketilmelidir.

Sıkça sorulan sorular